Тығыздау принциптері.
Асфальт жабынын тығыздау қабаттармен жүргізіледі. Технологияны сақтаған кезде тығыздалған асфальт бірнеше қабаттан тұрады:
- төменгi қабаты;
- қабатты байланыстырушы;
- тозу қабаты.
Тозу қабаты үшін (беткі қабаты) классикалық асфальтобетон, қиыршықтас-мастикалық асфальтобетон және кеуекті асфальтобетон пайдаланылады.
Асфальтбетон асфальт қабатының тығыздығы артатындай немесе кеуектілігі төмендейтіндей дәрежеге дейін тығыздалуы тиіс. Ауа қуыстарының саны нығыздаудың талап етілетін дәрежесіне жету үшін ұсынылған мәндерге дейін төмендетілуі тиіс.
Нәтижесінде қабаттың жақсартылған тұрақтылығы қамтамасыз етіледі және осылайша оның деформацияға қарсылығы артады. Тығыздау дәрежесіне беттік қабаттың тозу тұрақтылығы да байланысты.
Тығыздау жұмыстарымен бірге, көлік жүргізу кезінде жайлылықты қамтамасыз ету үшін бір уақытта тегістеу жүргізілуі тиіс, сондықтан тозу қабатының тұтас және тегіс беті болуы тиіс, бірақ дөңгелектердің жолмен барынша ілінісуін қамтамасыз етуі тиіс.
Қоспа құрамының тығыздауға әсері
Асфальт қоспасы мақсатына (жол төсеміне жүктеме сипатын ескеру қажет) және климаттық жағдайларға байланысты құрамы бойынша әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан асфальт қоспаларының рецептурасы ауысады, сонымен бірге асфальттың тығыздық қасиеттері де өзгереді. Қасиетіне ең алдымен оның құрамына енгізілетін минералдық компоненттердің құрамы мен мөлшері әсер етеді. Тұтқырлықтың тағы бір маңызды компоненті битум және оның температурасы болып табылады.
Қарқынды пайдалану жолдары үшін жүктеме кезінде деформацияға жоғары төзімді қоспаларды пайдаланады. Әдетте, мұндай қоспаларға ірі өлшемді минералдар кіреді, яғни оларда ірі фракциялы тастардың, ұсақталған құмдағы ұсақталған тастардың және қалың битум ерітіндісінің көп мөлшері болады. Мұндай қоспалар тығыздағы аса ауыр және көп күш пен ауыр техниканы қажет етеді.
Пайдалану қарқындылығы төмен жолдарды домалату кезінде тастардың аз болуы және құмның айтарлықтай көп мөлшері бар қоспаларды, сондай-ақ жұмсақ битум ерітіндісін пайдаланады. Мұндай қоспалар оңай тығыздалады, алайда өз сипаттамаларына байланысты төсеу кезінде оңай өзгеруі мүмкін, сондықтан ерекше бақылауды және қату уақытын талап етеді. Технологиялық цикл бұзылған жағдайда материалдың өзі жылжиды немесе жол төсемінде толқындар қалыптасады.
Қоспа температурасының тығыздауға әсері
Асфальтты төсеу үшін қажетті күшке қоспа температурасы әсер етеді. Әдетте тығыздау температура 140-100 градусқа дейін түскенде басталады және қоспа 100-80 градусқа дейін суығанда аяқталады. Температураға қойылатын осындай талаптар қоспа құрамына кіретін битум қасиеттеріне байланысты: битум температурасы неғұрлым төмен болса, оның тұтқырлығы соғұрлым жоғары және тығыздау жұмыстары үшін каток қажет болады. Жоғары температурада битум майлау ретінде әрекет етеді және каток вальцалары мен минералды қосындылар арасындағы үйкелісті төмендетеді.